تفسیر آیات ۲۱۱ تا ۲۱۲ سورهٔ بقره

بیان آیات

سل بنى اسرائیل کم آتیناهم من آیة ...

این آیه که در آیه : ( فان زللتم من بعد ما جائتکم البینات فاعلموا ان اللّه عزیز حکیم ) بود، و مى فرمود: مخالفین را به اءخذ عزیزى مقتدر خواهد گرفت ، تثبیت کند.

عبرت گرفتن از سرگذشت و سرنوشت بنى اسرائیل و اشاره به علت انحراف کفار#

مى فرماید: این بنى اسرائیل در پیش روى شما هستند، و این امتى است که خداى تعالى کتاب و حکم و نبوت و ملکشان داد، و از طیبات روزیشان کرد، و از سایر امت هاى معاصرشان برتریشان داده بود، از ایشان بپرس که چقدر آیت روشن و معجزات هویدا برایشان فرستادیم ، و خوب در وضعشان بنگر، که چه بودند، و چه شدند؟ ودر آخر کلمات را از جائى که داشت تغییر داده و تحریف کردند، و به خاطر دشمنى که با هم داشتند در قبال خدا و آیاتش و کتابش امورى دیگر از پیش خود ساختند، و خدا به خاطر شرکى که در ایشان پیدا شد به شدیدترین وضعى عقابشان کرد، و دچار اختلاف و تشتت آرائشان ساخت ، تا یکدیگر را جویدند و آقائیشان از دست برفت ، و سعادتشان تباه شد، و دچار عذاب ذلت و مسکنت در دنیا و عذاب خزى و خوارى در آخرت شدند، در حالى که دیگر یاورى نداشتند.

و این سنت جاریه از ناحیه خداى سبحان اختصاص به قومى و ملتى ندارد، هر کس نعمت خدا را تغییر دهد، و از محرابش منحرف کند، خدا عقابش مى کند و چقدر شدید العقاب است .

بنابراین بیان ، پس جمله : ( و من یبدل نعمه اللّه ) تا کلمه ( العقاب ) از قبیل وضع کلى در مورد جزئى است ، تا دلالت کند بر اینکه حکم نامبرده سنتى است در همه ادوار.

الذین کفروا الحیوه الدنیا...

سرچشمه تمامى انحرافات زینت یافتن زندگى دنیا در نظر مردم است#

این جمله در صدد تعلیل مطالب گذشته است ، و جنبه تعلیل را دارد، مى خواهد بفرماید: ملاک و علت این انحرافها زینت یافتن زندگى دنیا در نظر مردم است ، چون وقتى شیطان زندگى دنیا را در نظر زینت داد، او را وا مى دارد تا از هواى نفس و شهواتش پیروى کند، و هر حق و حقیقت را از یاد ببرد، تنها هدف و همتش رسیدن به شهوات و جاه و مقام باشد، هر چند که بر سر راهش حقوقى پایمال شود، و نیز به منظور رسیدن به آن هدف هر چیزى را به خدمت مى گیرد، که از آن چیزهائى که به خدمت مى گیرد دین است ، دین را هم وسیله رسیدن به امتیازات و تعینات خود قرار مى دهد در نتیجه دین وسیله اى مى شود براى تمیز زعما و رؤ سا، و براى هر چیزى که به درد ریاستشان مى خورد و محکى مى شود براى تقرب پیروان و مقلدان مرئوس ، و تمایل رؤ سا به ایشان ، همچنانکه در امت امروز خود مى بینیم ، و قبلا هم در بنى اسرائیل دیدیم .

و ظاهر کفر هم در قرآن همان ستر است ، چه اینکه کفر اصطلاحى باشد، یا مطلق پوشاندن حق باشد، که در برابر مطلق ایمان است .

بنابراین زینت یافتن زندگى دنیا اختصاصى به کفار اصطلاحى ندارد، ممکن است

مسلمان اصطلاحى هم دچار این انحراف بشود و حقیقتى از حقایق دینى را بپوشاند، و نعمتى از نعمت هاى دینى را تغییر دهد، که چنین کسى هم کافرى است که حیات دنیا در نظرش زینت یافته ، او نیز باید خود را آماده عذاب شدید بکند.

والذین اتقوا فوقهم یوم القیمة ...

اگر در این جمله کلمه ایمان به کلمه تقوا مبدل شده ، براى این بوده که بفهماند ایمان بدون تقوا به درد نمى خورد، باید تواءم با عمل باشد.