تفسیر آیات ۱۱۸ تا ۱۱۹ سورهٔ بقره

و آنانکه آگهى ندارند گفتند: چرا خدا با خود ما سخن نمى گوید و یا چرا معجزه را بخود ما نمى دهد، جاهلانى هم که قبل از ایشان بودند نظیر این سخنان را مى گفتند. دلهاى اینان با آنان شبیه بهم است و ما آیات را براى مردمى بیان کرده ایم که علم و یقین دارند (118) ما تو را بحق بعنوان بشیر و نذیر مژده رسان و بیم ده فرستادیم و تو مسئول آنها که دوزخى مى شوند نیستى (119).

ممالثت اهل کتاب و کفار در طرز فکر و عقاید#

بیان

( و قال الذین لا یعلمون ) منظور از ( الذین لا یعلمون ) کفار مشرک و غیر اهل کتاب است ، بدلیل اینکه همین عنوان را در آیه : ( و قالت الیهود لیست النصارى على شى ء، و قالت النصارى لیست الیهود على شى ء، و هم یتلون الکتاب ، کذلک قال الذین لایعلمون مثل قولهم ) الخ ، به مشرکین غیر یهود و نصارى داد و آنان را طائفه سومى از کفار معرفى کرد.

پس در آیه 113 که گذشت اهل کتاب را در این گفتار ملحق به مشرکین و کفار عرب کرد، و در آیه مورد بحث مشرکین و کفار را ملحق به اهل کتاب مى کند و مى فرماید: (آنها که نمى دانند گفتند: چرا خدا با خود ما سخن نمى گوید؟ و یا معجزه اى بخود ما نمیدهد؟ آنها هم که قبل از ایشان بودند، همین حرف را زدند - یعنى یهود و نصارى - چون در میانه اهل کتاب یهودیان همین حرف را به پیغمبر خدا موسى (علیه السلام ) زدند، پس اهل کتاب و کفار در طرز فکر و در عقائدشان مثل هم هستند، آنچه آنها مى گویند، اینها هم میگویند، و آنچه اینها میگویند آنها نیز مى گویند، ( تشابهت قلوبهم ) طرز فکرهاشان یک جور است .

( قد بینا الایات لقوم یوقنون ) الخ ، این جمله جواب از گفتار کفار است و مراد اینست که آن آیاتى که مطالبه مى کنند، برایشان فرستادیم ، و خیلى هم آیاتى روشن است ، اما از آنها بهره نمى گیرند، مگر مردمى که بایات خدا یقین و ایمان داشته باشند و اما اینها که (لا یعلمون ، علمى ندارند)، دلهایشان در پس پرده جهل قرار دارد و بآفت عصبیت و عناد مبتلا شده و آیات بحال مردمى که نمى دانند سودى ندارد.

از همین جا روشن مى شود، که چرا کفار را بوصف بى علمى توصیف کرد و در تاءیید آن ، روى سخن از آنان بگردانیده ، خطاب را متوجه رسول خداصلى الله علیه و آله و سلم نمود و اشاره کرد باینکه او فرستاده اى از ناحیه خدا است ، و بحق و بمنظور بشارت و انذار فرستاده شده تا آنجناب را دلخوش سازد و بفهماند این کفار اصحاب دوزخند و این سرنوشت برایشان نوشته شده و دیگر امیدى بهدایت یافتن و نجاتشان نیست .

( و لا تسئل عن اصحاب الجحیم ) ، این جمله همان معنائى را میرساند، که در اول سوره آیه : ( ان الذین کفروا سواء علیهم ءانذرتهم ام لم تنذرهم لا یؤ منون ) در صدد بیان آن بود.